هنر مدرن/ نوربرت لينتن/ علي رامين
در نشست هنر مدرن در سلسله نشست هاي عصر كتاب تاكيد شد:
ويژگي شاخص هنر مدرن، نقادي و پرهيز از ستايش، تمجيد و تقديس است
کلبه کتاب کلیدر،حسن خواجویی: هنر مدرن عنوان نشست شانزدهم عصر كتاب بود كه شنبه هشت آبان ماه در ساختمان امور فرهنگي اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي نيشابور برگزار شد.
به گزارش ايمان كرخي از كتاب «هنر مدرن» اثر لينتن، برخی از منتقدان هنر در قرن بیستم معتقدند که پاره ای از ویژگی های هنر مدرن را می توان در قیاس با ویژگی های دیگر آن، عمده تر و برجسته تر دانست. نخست آنکه هنرمند تجسمی قرن بیستم صرفا به تغییرات سَبکی بسنده نمی کند و ضمن استفاده از ابزار و مواد و مصالح سنتی، مواد و مصالح و ابزار تازه ای را در رشته ی خود به کار می گیرد. حاصل این امر نه تنها تغییرات سَبکی بلکه دگرگون سازی مفهوم نقاشی و مجسمه سازی و تعریف متعارف آنهاست. همچنين هنر می خواهد خود غایت خویش باشد نه وسیله ی تبلیغ و ترویج و تحکیم آموزه های سیاسی، دینی و اخلاقی. هنرمند مدرن در ادامه ی روند آزادی از وابستگی های سیاسی و کلیسایی می خواهد خود را حتی از قید سوژه ها و مضامین قابل شناخت بیرونی رها سازد و هر چه بیشتر بر قابلیت های درون ذاتی هنر خویش تکیه کند.
كرخي با تاكيد بر اينكه تنها امر مقدس در جامعه مدرن، تقدس نداشتن است خيام را نيز بنا بر تعاريف طرح شده فردي داراي گرايش مدرن توصيف و از اشعار وي شاهد مثال هايي آورد.
سخنران اين نشست به بررسي جايگاه هنرمند مدرن در جامعه پرداخته و در تعريف مدرنيته به «مدرن ها» اثر رامين جهانبگلو اشاره كرده و افزود: مدرنيته مفهوم پيچيده اي است كه دشواري درك آن به تقابل اش با دو واژه كهن و سنت برمي گردد و مراد از آن همواره به پيش رفتن و در عين فراخواندن نو، كنار گذاشتن كهنه است كه در اين تعريف كهن به امري گويند كه به گذشته تعلق دارد.
وي با بيان اينكه «مدرن را، رُمي ها در قرن 6 ق.م به معناي آگاهي داشتن نسبت به زمانه خود تلقي مي كرده اند» اين تعريف را شايسته قبول مي داند.
سخنران همچنين افزود: مفهوم مدرن را نخستين بار در 1863 بودلر در مقاله اي درباره درك زيبايي هنر مدرن به كار برد و مقصودش بازنمايي حال بود.
كرخي با تاكيد بر اينكه تنها امر مقدس در جامعه مدرن، تقدس نداشتن است خيام را نيز بنا بر تعاريف طرح شده فردي داراي گرايش مدرن توصيف و از اشعار وي شاهد مثال هايي آورد.
وي مي گويد: کتاب هنر مدرن که به قلم یکی از نامدارترین محققان و منتقدان هنر در انگلستان نگاشته شده، در میان کتاب هایی که درباره ی تاریخ هنر مدرن نوشته شده اند از شهرت و اعتبار ویژه ای برخوردار است. این کتاب که از زمان نشر نخست آن در1980به کرات بازنگری، تجدید چاپ و به اغلب زبان های جهان ترجمه شده است سال ها یکی از مهمترین منابع و مراجع مورخان، منتقدان و پژوهشگران هنر مدرن بوده است. درباره ی اینکه هنر مدرن دقیقا از چه زمانی آغاز می شود و کدام اثر هنری، سبک
هنری، جنبش هنری یا حتی گفتمان هنری را می توانیم در توالی زمانی تاریخ هنر، نقطه ی شروع هنر مدرن بنامیم، اختلاف نظرهایی میان مورخان و پژوهشگران هنر مدرن وجود دارد. برخی سرآغاز هنر مدرن را حدودا هنر قرن بیستم می دانند و سال 1905، یعنی زمان گشایش نمایشگاه «فووها» در سالن پاییز در پاریس را نقطه ی عزیمت خود قرار می دهند.
وي اضافه مي كند: هنرمند بايد زيست بوم خود را دوباره بنگرد و كاشف افق هاي تازه باشد و اين يعني هنرمند در هنر مدرن.
او با اذعان به اين واقعيت كه با نزديك شدن به زمان حال عمر جنبش هاي هنري كوتاه تر مي شود و سرعت تغييرات نيز بيشتر مي شود تغيير را مانع شكل گيري تعريف ثابت از هنر مدرن دانسته و معتقد است كه همين تغيير پي در پي ركن ثابت در هنر مدرن است.
وي افزود: هنرمند قرن بيستمي تعصبي درباره ابزار كارش ندارد و هنر مدرن قصد نمايش خصلت هاي پهلواني و قهرماني را ندارد و بر عكس با استثناي برخي گرايش ها و مكتب هاي خاص سوداي عيان كردن زشتي هاي مكتوم انسان را دارد.
به عقيده مولف كتاب، خصلت چالشگری، طغیان گری، پرخاشگری، گزندگی و -در ملایم ترین حالت آن- نقدکنندگی، شاخصه اي ديگر براي هنر مدرن است. شاید در این خصوص، نیچه و فروید در تاثیر گذاری بر جهان بینی هنرمند مدرن و شکل دهی به بینش او، نقشی مستقیم تر از دیگران داشته اند. هنر مدرن نه می خواهد والایی و عظمت را به نمایش در بیاورد و نه بازنمای طبیعت زیبا و خصائل عالیه ی انسانی باشد. از فوتوریسم که دنیای نوین صنعت، سرعت و خشونت را می ستاید و رئالیسم سوسیالیستی که ستایشگر عظمت کارگر و نقش او در ساختمان کمونیسم است، و نیز چند مورد اندک شمار دیگر که بگذریم، هنر مدرن با ستایش و پرستش و تکریم و تمجید میانه ای ندارد. در اکثر آثار آن، رگه هایی از ناباوری، تشکیک و تمسخر به چشم می آید.
هنر مدرن نه می خواهد والایی و عظمت را به نمایش در بیاورد و نه بازنمای طبیعت زیبا و خصائل عالیه ی انسانی باشد. هنر مدرن با ستایش و پرستش و تکریم و تمجید میانه ای ندارد. در اکثر آثار آن، رگه هایی از ناباوری، تشکیک و تمسخر به چشم می آید.
وي عقيده دارد: سرک کشیدن به حوزه های فرهنگی و تمدنی غیر از فرهنگ و تمدن غربی ويژگي برجسته ديگر هنر مدرن است كه این سنتِ تاثیر گیری از حوزه های فرهنگی غیر غربی، از گوگن و تاثیر پذیری او از زندگی و فرهنگ ساکنان تاهیتی که بگذریم، در قرن بیستم با الهام گیری هنرمندان برجسته ای همچون هانری ماتیس و پابلو پیکاسو از نقاب ها و مجسمه های آفریقایی و هنر بدویان قویا دنبال می شود و در نتیجه توجه جهانیان به ارزش های هنری و فرهنگی اقوام کمتر شناخته شده در اقصی نقاط جهان و زبان و بیان خاص هنری
آنها جلب می گردد.
وي همچنين گرايش به سمت بدوي گري را با تاكيد بر تفكر هنرمند مدرن درباره منشا خود ويژگي بارز اين هنر مي داند.
در ادامه اين نشست يكي از حاضران با تاكيد بر اينكه كپي برداري سريع مانع از آشنايي دقيق مخاطب با مدرنيسم مي شود ويژگي هنر مدرن را نقادي، تعصب گريزي و برتري دانايي بر ناداني دانسته و از غفلت سخنران در بيان اين مفاهيم انتقاد كرده و خواستار جدي تر شدن و علمي شدن موضوعات طرح شده در نشست هاي عصر كتاب شد.
مجيد نصرآبادي هم در سخناني ضمن انتقاد تلويحي از عدم رعايت زمان نشست ها توسط حاضران كه با عدم احترام به زمان آغاز جلسه و نيز رفت و آمدهاي مكرر به تعبير وي موجب آشفتگي ذهن سخنران مي شوند خواستار احترام سخنرانان هر نشست به زمان از پيش اعلام شده (يك و نيم ساعت) براي سخنراني و پرسش و پاسخ شد.
در اين نشست فيلمي از برخي آثار شاخص نقاشي مدرن ها به نمايش درآمده و گوشه هايي از زندگي ونگوك و پيكاسو هم طي آن به تصوير كشيده شد كه به علت در نظر نگرفتن زمان جلسه امكان نمايش كامل فيلم فراهم نشده بود.
«هنر مدرن» در 12 فصل نوشته نوربرت لينتن از پژوهشگران برجسته هنر در مراكز آموزش عالي انگلستان و مدير شوراي هنر بريتانياست كه به همت علي رامين بر اساس نسخه 1980 انگليسي اين كتاب ترجمه و توسط نشر ني به طبع رسيده است.
منبع: كلبه كتاب كليدر /
لینک های مرتبط: نشست های عصر کتاب/ دومین نشست عصر کتاب: قیصر امین پور/ نشست سوم: جهان هولوگرافیک/ نشست شاملو/ سفر به یونان/ برنامه های پاییزه/ تا سایه سار سیمرغ/ شکسته بسته ترین جمله جهان/بازانديشي عطار و واكاوي مقدمه هاي او/ "خدا و آخرت تنها هدف بعث انبیا" اثر مهدی بازرگان/ تاريخ 40 ساله ي نيشابور در عصر كتاب/