گزارش حسن خواجویی: جواد محقق نيشابوري در نشست بررسي كتاب «يادنامه محقق نيشابوري» كه به وقايع نگاري از زندگي پدر وي و حوادث سیاسی و اجتماعی دهه 30 و خصوصا انتخابات دوره هفدهم مجلس شورای ملی  در نيشابور اختصاص دارد از تاخير خود در انتشار اين كتاب سخن گفت.جواد محقق نيشابوري در چهاردهمين نشست "عصر كتاب"

چهاردهمين نشست عصر كتاب با همت انجمن سينماي جوان ايران دفتر نيشابور و حمايت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي نيشابور و كلبه كتاب كليدر، شنبه 24 مهرماه در ساختمان امور فرهنگي اداره ارشاد تشكيل شد.

شيخ محمدرضا محقق نيشابوري از رجال علمی، اجتماعی و سیاسی خراسان و نیشابور است که در فاصله سالهای 1320 تا 1342 (زمان وفات) بیشترین تاثیر را درمردم منطقه از نظر دینی اجتماعی و سیاسی گذاشته است. در دوره هفدهم مجلس که امید آزادی انتخابات و راه یافتن چهره های ملی و مردمی و آگاه به مجلس می رفت با فراهم آوردن زمینه از سوی دولت دکتر مصدق و تشویق آیت الله کاشانی و نیز حمایت و ترغیب علما  و شخصیتهای برجسته کشور شور و حالی بوجود آمد و در اکثر شهرهای ایران چهره های برجسته تشویق به کاندیداتوری شدند. عده ای از علمای تهران و قم طی نامه ای مردم نیشابور را دعوت به شرکت در انتخابات و حمایت از محقق نیشابوری کردند شناخت و علاقه عمیق مردم از ایشان موجب موج فوق العاده حمایت مردمی شد اما نفوذ دربار از طریق قدرت یک خان محلی و بدست گرفتن نظارت انتخابات و تقلب در آن موجب ایجاد بلوایی در شهر شد و مرحوم محقق پس از مشورت با مردم تصميم به استعفا  گرفته و مردم را به مبارزه مسالمت آميز با تقلب صورت گرفته و تجمع در تلگرافخانه و ارسال تلگراف اعتراضي به دولت محمد مصدق دعوت مي كند كه به دنبال تحريكات صورت گرفته از سوي عوامل دربارچهره شهر به خشونت كشیده و در پي درگيري و تيراندازي هاي صورت گرفته دو نفر در نيشابور كشته مي شوند.

محقق نيشابوري در همان زمان در اعتراض به وكيل از پيش تعيين شده براي مردم شهرستان نيشابور در پارلمان طی نامه ای به مردم مي نويسد: «وکیلی كه  از یک شهرستان انتخاب می شود تنها برای آن شهرستان نیست بلکه برای تمام مملکت است بنابراین باید به تمام شئون مملکت واقف باشد و احتیاجات عمومی کشور را بداند بلکه باید بر اوضاع و احوال عموم دنیا واقف باشد و...» شرايطي كه به توصيف سخنران امروز با گذشت 60 سال از آن زمان هنوز در ميان بسیاری نمایندگان امروز و رجال سیاسی هم ديده نمي شود.

 جواد محقق نيشابوري، مولف كتاب با بيان دغدغه هاي خود درباره نشر آن تاكيد كرد: اگر اين كتاب درباره زندگي مرحوم پدر نبود و به برهه اي پرهياهو در تاريخ شهرمان نمي پرداخت بايد 15 سال پيش به چاپ مي رسيد اما وسواس در تنظیم و صحت اسناد موجب تاخیر شد.

سخنران اثر خود را فارغ از جبهه بندي و تعصبات خانوادگي و با نگاهي پژوهشي به موضوع دانسته و مصاحبه با برخي ناهمفكران سياسي و اجتماعي خويش به منظور گردآوري اطلاعات را مستند اين اظهار نظر بيان كرد.

وي مي گويد: از آنجا كه كتاب به بررسي حوادث سال هاي 1300 تا 1342 در نيشابور مي پرداخته مهم ترين اولويت من گردآوري اطلاعات شفاهي و اسناد تاريخي در اختيار مردم بود كه امكان زوال آن با توجه به كبر سن دارندگان اين اطلاعات ذي قيمت مي رود.

به گزارش سخنران،‌ مرحوم محقق نيشابوري در میانه سال هاي 1300 تا 1325 در نزد ميرزا عبدالجواد اديب نيشابوري مشهور به اديب اول تلمذ کرده و نیز از شاگردان خاص و کوشای ميرزامهدی غروي اصفهاني - بنيانگذارفكري مكتب تفكيك-   در حوزه علميه مشهد بوده  و در دوره هاي بعدي نيز به شاگردي درس منظومه آيت الله خميني(ره) در قم و تحصيل در محضرآیت الله بروجردی و سید صدر الدین صدرمشغول بوده است.

محقق نيشابوري فقيد به روايت مولف كتاب پس از بازگشت به نيشابور در روستاي زادگاهش به نام شادمهنه ساكن مي شود و از طريق كشاورزي به  امرار معاش وعمران روستا مي پردازد. او پس از سالی به اصرار مردم نیشابور در این شهر ساکن می شود و به تدریس علوم دینی و ادبی و ارشاد خلق از طریق منبر می پردازد . صراحت لهجه، هوش سرشار، حافظه قوي، طبع هنري، احتراز از عقايد خرافي و تعصب و سختگيري نسبت به اجراي احكام ديني و پرهيز از رواكردن كارها به تسبيح و استخاره از ويژگي هاي شخصيتي  اين عالم ديني بوده است.

تسلط فوق العاده او به مسائل علمی و نیز ادب عرب و فارسی در کنار ستیزه خویی با اربابان زر و زور و قدرت و مردمی بودن او موجب تاثیر شگفت در مردم و محبوبیت او شده بود. او پول منبر و سهم امام نمی گرفت و کشاورزی می کرد. قدرت سخنوری و بلاغت او نیزموجب اعجاب مردم و حتی خیلی از بزرگان بوده است.
 نویسنده یادنامه محقق نیشابوری در پايان اين نشست در پرسش و پاسخ با حاضران ضمن تاكيد بر اينكه در بيان واقعيت هاي تاريخ -آنجا که به موضوع تحقیق مرتبط نبوده- پرواهاي خاصي داشته و مدعي نمي باشد كه تمام دليري پدر خويش را به كار مي بسته، وی همسويي محقق نيشابوري فقيد با جريان ملي مذهبي در آن زمان را ناموافق با تحصيل خويش در نزد جريان تفكيكي ها ندانسته و معتقدجواد محقق نيشابوري است كه تلمذ از كسي به معناي پذيرفتن عقايد سياسي و اجتماعي وي نيست.
در پايان به رسم يادبود با اهداي هديه اي از سوی انجمن سينماي جوان – دفتر نيشابور از اين نويسنده همشهري قدرداني شد.
 جواد محقق نيشابوري، فوق لیسانس ادبيات فارسي، نويسنده، شاعر و پژوهشگراست كه در ابتداي دهه هفتاد سردبيري ماهنامه «بينالود» و سپس رياست اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي نيشابور را  به عهده داشت. او در سالهای 78 تا 81 مديركلي فرهنگ و ارشاد خراسان بزرگ و به دنبال آن عضويت در تحريريه نشريه «انشا و نويسندگي» را برعهده داشته است.

از وي تاكنون آثاري همچون «شاعر خشتمال»، «در ملكوت زمين»، «حماسه در عرفان» و «راهنماي آموزش زبان فارسي» در رشته كتب دانشگاهي به طبع رسيده است.

اين نويسنده و پژوهشگر در ابتداي سخنان خود به قدرداني از رسانه توقيف شده «خيام نامه» كه در زمان فعاليت خويش نسبت به بررسي و معرفي آثار هنرمندان و نويسندگان نيشابوري و از جمله اثر مكتوب وي كمر همت بسته بود پرداخت.

«یادنامه محقق نیشابوری» با عنوان فرعی «اهم مسایل چهل سال تاریخ نیشابور»‌ در 348 صفحه و با شمارگان 1000 نسخه توسط نشر «واژک» در زمستان 87 منتشر شده است.

 منبع: كلبه كتاب كليدر

لینک های مرتبط:  نشست های عصر کتاب/  دومین نشست عصر کتاب: قیصر امین پور/نشست سوم: جهان هولوگرافیک/ نشست شاملو/ سفر به یونان/ برنامه های پاییزه/ تا سایه سار سیمرغ/ شکسته بسته ترین جمله جهان/بازانديشي عطار و واكاوي مقدمه هاي او/ "خدا و آخرت تنها هدف بعث انبیا" اثر مهدی بازرگان/