ژیلبر گارسن در «عصر کتاب» نیشابور
ژیلبر گارسن در «عصر کتاب» نیشابور
گزارش سمیرا قادری: نهمین نشست «عصر کتاب» با عنوان بررسی آثار عکاس شهیر فرانسوی «ژیلبر گارسن» سه شنبه، 23 شهریور ماه جاری در نگارخانه کمال الملک اداره ارشاد نیشابور برگزار شد. سخنران این جلسه «محمدرضا چایفروش»، عکاس باسابقه نیشابوری بود. 
مسعود سلیمانی سپهر دیگر عکاس نیشابوری که دبیری این جلسه را به عهده داشت در معرفی سخنران جلسه چنین گفت: «محمد رضا چایفروش یکی از عکاسان زبده نیشابور در سطح کشور و حتی مجامع بین المللی و به بیانی آبروی عکاسی نیشابور است که عکاسی را از سال 72 با انجمن سینمای جوان نیشابور آغاز کرد. وی هم اکنون منتقد، داور و کارشناس عکاسی است؛ اگرچه شغل و رشته تحصیلی اش -مراقبت پرواز- ارتباطی با عکاسی ندارد. سیر عکاسی چایفروش از مستند به خلاقه شکل گرفته است.»
سپس محمدرضا چایفروش به ایراد سخن پرداخت و نخست به معرفی ژیلبر گارسن پرداخت و گفت که این عکاس مشهور کار حرفه ای خوذ را از 65 سالگی آغاز کرده است. نقطه عطف زندگی هنری او وقتی بود که چندتایی از کارهای خود را به یک جشنواره عکاسی در فرانسه فرستاد و در آنجا به عنوان جایزه، توانست در یک ورک شاپ یک هفته ای زیر نظر «پاسکال دولمیو» شرکت کند و از آن پس زندگی هنری او دگرگون شد. وی معمولا در اتاق خود و بر روی میز کاری که با شن و ماسه پوشیده شده است بسیاری از شاهکارهای معروف خود را خلق کرده است. چایفروش افزود: گارسن شخصیتی درون گراست و در سایت ها هم کمتر می توان مطلبی از او پیدا کرد. وی سپس به قرائت مصاحبه چاپ شده در مجله عکاسی خلاق، شماره نهم و دهم، پرداخت که به گفته وی تنها مصاحبه گارسن می باشد که توسط «باربارا ادیز» صورت گرفته است.
او ضمن خواندن متن مصاحبه اذعان داشت که گاه یکی از عکس های گارسن به تنهایی گویای بسیاری از نکات فلسفی است. چایفروش عکس های مینی مال و سوررئال او را به نوعی «واقع گرایانه جادویی» توصیف کرد. وی با تعریف مینی مال به معنای «گزین گویی» ادامه داد: ما در دنیایی زندگی می کنیم که به سمت مینی مال پیش می رویم؛ چه در در عکاسی و چه در دیگر هنرها نظیر فیلم کوتاه، سینما و ادبیات.
وی هم چنین توضیح داد در کارهای گارسن زمان خیلی مهم و جاری و ساری است. او به هر شکلی می خواهد این حرکت و توالی را نشان دهد. چایفروش اشاره کرد گارسن خیلی تحت تاثیر رنه ماگریت، نقاش مکتب سوررئال بوده است. هم چنین تمامی کارهای وی فوتومونتاژ است.
ادامه این جلسه با تماشای گزیده ای از آثار 6 مجموعه گارسن و نقد و بررسی آنها همراه بود. عنوان این مجموعه ها از این قرار است:
1- تسلط بر خویش
2- با گذر زمان
3- در موزه
4- آن چه می توانیم کرد
5- جهنم دیگران
6- شیوه زوج ها
از دیدگاه سخنران این جلسه عصر کتاب، مجموعه آخر آثار گارسن با عنوان «شیوه زوج ها» خیلی نمادین است و یکی از قشنگترین مجموعه های گارسن می باشد.
در این جلسه که به خواست چایفروش به صورت کارگاهی و جمعی صورت گرفت، علاوه بر نمایش عکس ها، تبادل نظر درباره آثار هم صورت گرفت. چایفروش ضمن نقد پاره ای از آثار گارسن بیان کرد: ابتدا به ساختار عکس توجه کنید و از ساختار به عکس برسید، هم چنین یک عکاس نباید فکر کند که چون یک عکاس است دیگر نیازی به دانستن ادبیات و ... ندارد.
چایفروش در پاسخ به سوال یکی از حاضران که آیا نام گذاری عکس ها محدود کردن ذهن نیست اظهار داشت: «در کارهای خلاقه لازم است که روی عکس ها اسم بگذاریم که بتوان به فکر مخاطب جهت داد.»
او در توضیح اثری از گارسن به نام «ابلاغ» که به عقیده وی بهتر بود همان واژه comunication به معنی ارتباط استفاده می شد، گفت: «این تصویر بیان گر چندشخصیتی بودن ما انسان هاست، آن تصویری که در بیرون از محیط خانه از خودمان ارائه می دهیم که با شخصیت منزوی خودمان در خانه هایمان در تقابل است.»
در ادامه جلسه مجید نصرآبادی دبیر نشست های هفتگی عصر کتاب، که به خاطر تخصصی بودن بحث عکاسی، اداره جلسه را به مسعود سلیمانی سپهر واگذار کرده بود توضیح داد درباره این که چطور یک شخص در 65 سالگی شروع به عکاسی می کند باید بگویم در دهه 1960در فرانسه یعنی کشوری که گارسن در آن می زیسته 50 % مردم دوربین عکاسی داشته اند و این یعنی که گارسن تا قبل از آن هم با عکاسی بیگانه نبوده است منتها پس از بازنشستگی به طور جدی تر به عکاسی می پردازد. نصرآبادی در زمینه بحث پوچی که در آثار گارسن نمایان است، خاطر نشان کرد فرانسه خاستگاه «کامو» و «سارتر» است و چه بسا گارسن متاثر از این فیلسوفان شهیر فرانسوی به خلق آثارش پرداخته است. وی هم چنین در توضیح عکس «هدف» اظهار داشت که این عکس به نوعی همان ضرب المثل «تف سر بالا» را در ذهن تداعی می کند و دیگر حضار تایید کردند که آثار وی برای ایشان ملموس و حتی یادآور ضرب المثل اهای بومی کشور خودمان است که چایفروش در تایید آن افزود که تاثیر این آثار هم به خاطر همین ویژگی هاست. زبان وی یک زبان جهانی است و آثار او بیان گر مشکل مردم تمام دنیا است.
در بخش پایانی جلسه، چایفروش در توضیح آخرین مجموعه گارسن به نام «شیوه زوج ها» این گونه ادامه داد: «این عکس ها دغدغه های انسان معاصر را بیان می کند، این که انسان ها، به زبان عامیانه، ظواهر زندگی را با هر زرق و برقی می آرایند؛ برای تفاخر و بدون آن که خودشان از آن ها لذتی ببرند، و خودشان را در آن آراستن و خالی کردن از هرآنچه که لوکس نیست محدود می کنند.» او همچنین درباره عکسی با عنوان «حفظ استقلال فردی» گفت: «ما به یک چیز نگاه می کنیم اما زبانمان با هم یکی نیست و حرف هم را نمی فهمیم!»
وی در پایان اظهار داشت این نشست کوتاه، شروع این بحث بود تا علاقه مندان خودشان این راه را ادامه دهند. ایشان یادآور شد: «اگر دغدغه داشته باشیم، ابزار بیان آن هر چیز حتی به ظاهر ساده ای می تواند باشد.»
***
قسمتی از متن مصاحبه باربارا اودیز با ژیلبر گارسن:
ژيلبر گارسن با پالتويي بر تن سوژه ي هميشگي عکس هاي خودش است اما طوري که هر کس ديگري هم مي تواند باشد . عکس ها و شيوه ي کار اين آقاي هر کس که اينک هفتاد و پنج سال دارد به طرز عجيبي غير عادي و منحصر به فرد است . زندگي خصوصي او هم چنين است . کارهاي اين مرد غير عادي ما را در دريايي از سوالات فلسفي درباره هستي و نيستي غوطه ور مي کند. او در کارهايش در قالب شخصيت هايي حضور مي يابد که در شرايطي غامض و دشوار، از وضعيت خود رهايي ندارد. مثلا در کلافي سردر گم يا در دوايري متحد المرکز، در بيابان و نيز در تقلاي غلطاندن بيهوده ي تخته سنگي که مانند سزيف با دشواري بر بالاي کوه مي برد اما باز به طرف پايين سرازير ميشود. کارهاي او بيننده را با زمان، تنهايي، انزوا و ارزش هستي درگير مي کند.
گارسن تا پيش از باز نشستگي در شصت و پنج سالگي صاحب يک شرکت لامپ سازي در مارسي بود و چيزي از عکاسي نمي دانست . تا آن زمان تمام عکسهايي که گرفته بود عکس هاي پيش پا افتاده بود که هر کسي ممکن است در تعطيلات، سفر و يا مناسبت هاي خانوادگي بگيرد. بعد از کناره گيري از کار، عکاسي را شروع کرد. اولين عکسهايش بي شباهت به عکسهاي طبيعت بي جان نبود تعدادي از آنها را براي يک مسابقه ي منطقه اي در جنوب فرانسه فرستاد که از قضا برنده ي اول آن شد و جايزه اش حضور در يک ورک شاپ يک هفته اي زير نظر پاسکال دولميو در آرل بود. حضور در اين ورک شاپ زندگي او را دگرگون کرد. از آن زمان به بعد با انرژي يک جوان بيست ساله به عکاسي پرداخت. در خلال ده سال چهار کتاب از کارهايش منتشر کرد و کارهايش در نمايشگاه هاي متعددي در فرانسه و کشورهاي ديگر به نمايش گذاشته شد. علاوه بر آن بسياري از عکس هايش به مجموعه هاي خصوصي و عمومي معتبري نيز راه يافت.
نشانی سايت شخصي ژیلبر گارسن: com.www.gilbert-garcin
منبع: كلبه كتاب كليدر
لینک های مرتبط: نشست های عصر کتاب/ دومین نشست عصر کتاب: قیصر امین پور/نشست سوم: جهان هولوگرافیک/ نشست شاملو/ سفر به یونان/ برنامه های پاییزه/ تا سایه سار سیمرغ/ شکسته بسته ترین جمله جهان/