۩ Crisis ۩

پيشگفتار مترجم
مقدمه‌اي بر پديده‌شناسي
تامل اول. راهي به سوي اگوي استعلايي
تامل دوم. آشكارسازي ميدان تجربه استعلايي و ساخت هاي كلي آن
تامل سوم. مسائل تقويم، حقيقت و واقعيت
تامل چهارم. شرح مسائل تقويم خود اگوي استعلايي
تامل پنجم. تعيين حيطه وجودي استعلايي به مثابه بين‌الاذهان مونادولوژيكي

تدريس پديده شناسي در محافل آكادميك، با مشكلات فراواني مواجه است. مهم ترين مشكل اين است كه تعداد مدرساني كه بتوانند به تدريس مباحث اين حوزه در سطوح عاليه بپردازند از شمار انگشتان يك دست هم كمتر است. عبدالكريم رشيديان در اين ميانه، برجسته ترين صاحب كرسي پديده شناسي در دانشگاه هاي ايران است. آنچه در كلاس هاي درس او در دانشگاه شهيد بهشتي مي گذرد، شاهدي بر اين مدعا است. شايد هيچ دانشجويي را نيابيد كه از درس هاي رشيديان ناراضي باشد و برخي حتي كلاس هاي او را بسيار فراتر از آن چيزي مي دانند كه در ساير دانشكده هاي فلسفه كشور، حتي در حوزه هايي غير از پديده شناسي، مطرح مي شود. او كه چندي پيش اثر ارزشمند «از مدرنيسم تا پست مدرنيسم» را مهيا كرده بود، اين بار هم دست به كاري بزرگ زده است؛ ترجمه كتاب «تاملات دكارتي» اثر پديده شناس سترگ همه اعصار، ادموند هوسرل. اين كتاب حاصل سخنراني هايي است كه هوسرل در روزهاي ۲۳ و ۲۵ فوريه به دعوت انجمن مطالعات ژرمني و جامعه فرانسوي فلسفه در دانشگاه سوربن ايراد كرده است. اين سخنراني ها «درآمدي بر پديده شناسي استعلايي» نام گرفته بودند و بعدها وقتي به صورت كتاب منتشر شدند، نامي ديگر يافتند.
تاملات دكارتي جزو آخرين آثار هوسرل است و بنابراين مي توان آن را محصول دوران پختگي انديشه هاي هوسرل به شمار آورد، به جرات مي توان گفت كه مفاهيم پديده شناسي هرگز شكل قطعي و نهايي خود را به دست نياورد، زيرا هوسرل در هر بازگشت به آنها با رويكرد يك آغازكننده، آنها را جرح و تعديل مي كرد. اما با وجود اين تجديد مطلع هاي پايان ناپذير، صورت بندي مسائل پديده شناسي در تاملات جزو آخرين تلاش هاي هوسرل محسوب مي شود. اين كتاب تقريبا همه مسائل و موضوع هاي پديده شناسي را به گونه اي فشرده، كه البته گاهي فهمشان را بسيار دشوار مي سازد، عرضه مي كند.  
 

هوسرل در مقدمه اين اثر به بحران فلسفه اروپايي و گرفتار شدن آن در دام نسبي گرايي و دنباله روي اش از موضوع ها و روش هاي علوم طبيعي و رياضي اشاره مي كند و بر ضرورت «انقلاب دكارتي» ديگري براي استوار ساختن حوزه ويژه فلسفه و روش مخصوص آن و دستيابي به تعيين مطلق، كه به نظر هوسرل رسالت ذاتي فلسفه است، تاكيد مي كند. به نظر هوسرل فلسفه اي كه از نيل به تعيين مطلق ناتوان باشد فلسفه نيست. هوسرل با الهام از راديكاليسم فلسفي دكارت، كسي را فيلسوف مي داند كه دست كم يك بار در زندگي اش، بناي تمام دانسته ها، پيش داوري ها و مكتسباتش را ويران كند و با نفي هرگونه مرجعيت فكري، تنها با تكيه بر شهودها و بصيرت هاي محض و بي ترديد خويش، «مسئوليت» تمام انديشه اش را به عهده گيرد. كتاب تاملات دكارتي به دليل غرابت مضامين و ساختاري نه چندان منتظم، و نيز به دليل فشردگي غالبا بيش از حد، بدون شك كتابي است براي تامل، خواندن و بازخواني چندباره. اما با تحقق اين امر خواننده مي تواند مطمئن باشد كه در پس ظاهر عبوس و خشك اين تاملات به يكي از جذاب ترين و تاثيرگذارترين مباحث فلسفه معاصر و يكي از بنيادي ترين صورت بندي هاي انديشه هاي ايده اليستي دست يافته است. از آنجا كه كتاب هايي از اين دست معمولا تبديل به معدود مراجع قابل استناد دانشجويان فلسفه مي شوند، وجود فهرست هاي موضوعي گوناگون و تدوين واژه نامه هاي چندزبانه مي تواند به استفاده هر چه بيشتر از آنها مدد برساند. تاملات دكارتي فهرست نام هاي خاص را در انتهاي خود دارد اما از عدم وجود واژه نامه، با توجه به نكته اي كه ذكر شد، رنج مي برد. با اين اوصاف اقدام يك استاد دانشگاهي فلسفه براي تلاش بي وقفه در جهت ترجمه و تاليف آثار گوناگون، بسيار ارزشمند و قابل توجه براي ساير اساتيد و پژوهندگان آكادميك فلسفه در كشور ماست.

لينك مطلب فوق/ معرفي يك وبلاگ خوب پيرامون پديدارشناسي/  پدیدارشناسی هوسرل/